Η προκαταβολή φόρου είναι ίσως η πιο «δυσάρεστη έκπληξη» για κάθε νέο ελεύθερο επαγγελματία και επιχείρηση. Πολλοί μένουν άναυδοι όταν βλέπουν ότι, εκτός από τον φόρο για το εισόδημα του προηγούμενου έτους, καλούνται να πληρώσουν και ένα επιπλέον ποσό ως «προπληρωμή» για το επόμενο. Σε αυτόν τον αναλυτικό οδηγό θα δεις τι ακριβώς είναι η προκαταβολή φόρου, ποιους αφορά, πώς υπολογίζεται, πότε πληρώνεται και – κυρίως – με ποιους νόμιμους τρόπους μπορεί να μειωθεί.
Τι είναι η προκαταβολή φόρου
Η προκαταβολή φόρου είναι η προπληρωμή ενός ποσοστού του φόρου εισοδήματος για το επόμενο φορολογικό έτος, η οποία βεβαιώνεται και καταβάλλεται μαζί με τον κύριο φόρο του τρέχοντος έτους. Με απλά λόγια: εκτός από τον φόρο που οφείλεις για τα εισοδήματα που δήλωσες, πληρώνεις προκαταβολικά και ένα ποσό έναντι του φόρου του επόμενου έτους.
Το ποσό της προκαταβολής λειτουργεί ως πίστωση για το επόμενο έτος: όταν θα εκκαθαριστεί η επόμενη δήλωση, η προκαταβολή αφαιρείται από τον νέο φόρο, και ουσιαστικά «συμψηφίζεται». Αν το εισόδημα παραμένει σταθερό από έτος σε έτος, η προκαταβολή ουσιαστικά «αυτοακυρώνεται» σταδιακά.
Βασικοί ορισμοί
- Προκαταβολή φόρου: προπληρωμή φόρου για το επόμενο φορολογικό έτος.
- Κύριος φόρος: ο φόρος εισοδήματος που αντιστοιχεί στα εισοδήματα του τρέχοντος έτους.
- Συμψηφισμός προκαταβολής: η αυτόματη αφαίρεση της προκαταβολής από τον φόρο του επόμενου έτους.
- Βεβαίωση φόρου: η επίσημη καταχώρηση του ποσού ως οφειλή στο TAXISnet.
- Μείωση προκαταβολής: η νόμιμη αίτηση για μείωση, όταν το εισόδημα αναμένεται να μειωθεί άνω του 25%.
Ποιους αφορά η προκαταβολή φόρου
- Φυσικά πρόσωπα με εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα (ελεύθεροι επαγγελματίες, ατομικές επιχειρήσεις)
- Αγρότες του κανονικού καθεστώτος
- Νομικά πρόσωπα (Α.Ε., Ε.Π.Ε., Ι.Κ.Ε., Ο.Ε., Ε.Ε.)
- Νομικές οντότητες (κοινωνίες, κοινοπραξίες, κ.λπ.)
- Πιστωτικά ιδρύματα και υποκαταστήματα αλλοδαπών τραπεζών
Ποιους ΔΕΝ αφορά
- Μισθωτούς και συνταξιούχους (δεν υπάρχει προκαταβολή για μισθούς και συντάξεις)
- Εισόδημα από ακίνητα (ενοίκια) – εξαιρείται από την προκαταβολή
- Εισόδημα από τόκους, μερίσματα, δικαιώματα (φορολογείται αυτοτελώς)
- Όσους αμείβονται με «μπλοκάκι» και πληρούν τις προϋποθέσεις του ειδικού καθεστώτος
- Όσους διέκοψαν την επιχειρηματική δραστηριότητα πριν την υποβολή της δήλωσης
Ποσοστά προκαταβολής φόρου 2026
| Κατηγορία φορολογούμενου | Ποσοστό προκαταβολής |
| Ελεύθεροι επαγγελματίες / ατομικές επιχειρήσεις | 55% |
| Νέοι επαγγελματίες (1ο έτος) | 27,5% (μισό) |
| Νομικά πρόσωπα (Α.Ε., Ε.Π.Ε., Ι.Κ.Ε., Ο.Ε., Ε.Ε.) | 80% |
| Νέα νομικά πρόσωπα (πρώτα 3 έτη) | 40% (50% μείωση) |
| Τραπεζικές Α.Ε. & υποκαταστήματα αλλοδαπών τραπεζών | 100% |
| Αγρότες κανονικού καθεστώτος | 55% |
Πώς υπολογίζεται η προκαταβολή – Πρακτικά παραδείγματα
Παράδειγμα 1 – Ελεύθερος επαγγελματίας σε πλήρη λειτουργία
Δικηγόρος με καθαρά κέρδη 25.000€ το 2025.
- Φόρος εισοδήματος (έστω 4.500€)
- Προκαταβολή για 2026: 4.500€ × 55% = 2.475€
- Σύνολο προς πληρωμή το 2026: 4.500€ + 2.475€ = 6.975€
Παράδειγμα 2 – Νέος επαγγελματίας 1ο έτος
Γραφίστας που έκανε έναρξη το 2025, με κέρδη 12.000€.
- Φόρος εισοδήματος: περίπου 1.200€
- Προκαταβολή για 2026 (μειωμένη 50%): 1.200€ × 27,5% = 330€
- Σύνολο προς πληρωμή: 1.200€ + 330€ = 1.530€
Παράδειγμα 3 – Ι.Κ.Ε. σε πλήρη λειτουργία
Τεχνολογική Ι.Κ.Ε. με κέρδη 80.000€ το 2025.
- Φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων (22%): 17.600€
- Προκαταβολή για 2026: 17.600€ × 80% = 14.080€
- Σύνολο προς πληρωμή: 17.600€ + 14.080€ = 31.680€
Παράδειγμα 4 – Νέα Ο.Ε. (1ο έτος)
Ο.Ε. που έκανε έναρξη το 2025, με κέρδη 30.000€.
- Φόρος εισοδήματος: 6.600€
- Προκαταβολή (μειωμένη 50%): 6.600€ × 40% = 2.640€
- Σύνολο: 6.600€ + 2.640€ = 9.240€
Πώς μειώνεται η προκαταβολή φόρου
Υπάρχουν αρκετοί νόμιμοι τρόποι να μειωθεί ή να αποφευχθεί η προκαταβολή φόρου. Ας τους δούμε αναλυτικά:
1. Αίτηση μείωσης λόγω πτώσης εισοδήματος (άνω του 25%)
Ο βασικότερος και πιο διαδεδομένος τρόπος. Αν εκτιμάς ότι το εισόδημα του τρέχοντος έτους θα μειωθεί κατά περισσότερο από 25% σε σχέση με το προηγούμενο, μπορείς να υποβάλεις αίτηση μείωσης της προκαταβολής.
- Προθεσμία: έως το τέλος Σεπτεμβρίου του έτους της βεβαίωσης (δηλαδή έως 30/9/2026 για την προκαταβολή που βεβαιώθηκε το 2026).
- Αρμόδια υπηρεσία: η ΔΟΥ στην οποία υπάγεται ο φορολογούμενος.
- Δικαιολογητικά: στοιχεία που αποδεικνύουν την πτώση (λογιστικά βιβλία, συμβόλαια που διακόπηκαν, δηλώσεις ΦΠΑ κ.λπ.).
- Νομική βάση: άρθρο 70 του Ν. 4172/2013 (Κ.Φ.Ε.).
2. Διακοπή εργασιών
Αν διακόψεις την επιχειρηματική δραστηριότητα μέσα στο φορολογικό έτος που αφορά η δήλωση και δεν έχεις κάνει νέα έναρξη, ΔΕΝ βεβαιώνεται προκαταβολή φόρου για το επόμενο έτος. Η διακοπή πρέπει να έχει γίνει μέσω της πλατφόρμας myAADE και να έχει δηλωθεί επίσημα.
3. Μείωση λόγω νεοσύστατης επιχείρησης
Γίνεται αυτόματα, χωρίς να χρειάζεται αίτηση:
- 50% μείωση προκαταβολής για τα φυσικά πρόσωπα το 1ο έτος (ποσοστό 27,5% αντί 55%)
- 50% μείωση για τα νομικά πρόσωπα τα 3 πρώτα έτη (40% αντί 80%)
- Δεν ισχύει όμως για επιχειρήσεις που προέρχονται από μετατροπή, συγχώνευση ή απορρόφηση άλλων εταιρειών
4. Σύννομες δαπάνες και εκπιπτόμενα έξοδα
Κάθε ευρώ που δηλώνεται νόμιμα ως εκπιπτόμενη δαπάνη, μειώνει το φορολογητέο εισόδημα – και συνεπώς μειώνει και τον βασικό φόρο πάνω στον οποίο υπολογίζεται η προκαταβολή.
Παραδείγματα εκπιπτόμενων δαπανών:
- Ενοίκια επαγγελματικής στέγης
- Λογαριασμοί ΔΕΚΟ (ρεύμα, νερό, τηλέφωνο, internet)
- Ασφαλιστικές εισφορές ΕΦΚΑ
- Επαγγελματικός εξοπλισμός (αποσβέσεις)
- Αμοιβές τρίτων (λογιστή, νομικού συμβούλου)
- Διαφήμιση και προβολή
- Επαγγελματικά ταξίδια και καύσιμα επαγγελματικού Ι.Χ.
5. Ζημιογόνα χρήση
Αν η επιχείρηση κατέγραψε ζημιά κατά το έτος αναφοράς, ΔΕΝ βεβαιώνεται προκαταβολή για το επόμενο έτος. Η ζημιά μπορεί να μεταφερθεί και στα επόμενα 5 έτη για συμψηφισμό με μελλοντικά κέρδη.
6. Επιλογή καθεστώτος «μπλοκάκι»
Το καθεστώς μπλοκάκι (παροχή υπηρεσιών με τίτλο κτήσης) ΔΕΝ επιβάλλει προκαταβολή φόρου. Προϋποθέσεις:
- Παροχή υπηρεσιών με συμφωνητικό
- Φυσικά ή νομικά πρόσωπα πελάτες έως 3 ή 75% του ακαθάριστου εισοδήματος από 1 πελάτη
- Μη εμπορική ιδιότητα
- Έδρα του επιχειρηματία στην οικία
- Να μην υπάρχει παράλληλη μισθωτή εργασία
7. Μηδενισμός προκαταβολής για νέους & πολύτεκνους
Από 1/1/2026, σύμφωνα με τη νέα φορολογική μεταρρύθμιση, μηδενίζεται η προκαταβολή φόρου για:
- Νέους ελεύθερους επαγγελματίες έως 30 ετών
- Πολύτεκνους επαγγελματίες (4 τέκνα και άνω)
8. Ειδικά καθεστώτα περιοχής & κατηγορίας
Μειωμένη φορολόγηση (άρα και μειωμένη προκαταβολή) ισχύει για:
- Επαγγελματίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους εκτός Αττικής
- Επαγγελματίες σε παραμεθόριες περιοχές (οικισμοί έως 1.700 κατοίκους)
- Επαγγελματίες με αναπηρία 67%-79%
- Φορολογούμενους σε μικρά νησιά έως 3.100 κατοίκους
- Μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες
- Γονείς τέκνων με αναπηρία
- Εκμεταλλευτές ταξί με χαμηλό ποσοστό ιδιοκτησίας
- Ιδιοκτήτες σχολικών κυλικείων
Πότε και πώς πληρώνεται η προκαταβολή φόρου
Η προκαταβολή φόρου πληρώνεται μαζί με τον κύριο φόρο εισοδήματος. Οι βασικές επιλογές πληρωμής για το 2026 είναι:
| Τρόπος πληρωμής | Λεπτομέρειες |
| Εφάπαξ με έκπτωση | 2%-4% έκπτωση ανάλογα με τον χρόνο υποβολής δήλωσης |
| Σε 8 μηνιαίες δόσεις | Η 1η δόση έως 31/7/2026, οι υπόλοιπες έως 28/2/2027 |
| Πάγια ρύθμιση | Υπαγωγή σε ρύθμιση με επιτόκιο και προϋποθέσεις |
Η πληρωμή γίνεται με τον κωδικό πληρωμής (ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΟΦΕΙΛΗΣ / RF) που αναγράφεται στο εκκαθαριστικό, μέσω:
- e-banking / web banking
- ΑΤΜ τραπεζών
- ΕΛΤΑ ή καταστήματα τραπεζών
- Κάρτα στο myAADE
Συμψηφισμός προκαταβολής – Πώς λειτουργεί
Η προκαταβολή που βεβαιώθηκε σε ένα φορολογικό έτος συμψηφίζεται αυτόματα με τον φόρο που προκύπτει στο επόμενο έτος. Ας το δούμε με παράδειγμα:
Σενάριο συμψηφισμού
- Έτος 2025: Φόρος 3.000€ + Προκαταβολή 1.650€ = Σύνολο πληρωμής 4.650€
- Έτος 2026: Φόρος 3.200€, μείον προκαταβολή 2025 (1.650€) = 1.550€
- Νέα προκαταβολή για 2027: 3.200€ × 55% = 1.760€
- Σύνολο πληρωμής το 2026: 1.550€ + 1.760€ = 3.310€
Τι γίνεται αν η προκαταβολή είναι μεγαλύτερη από τον φόρο
Αν η προκαταβολή του προηγούμενου έτους είναι μεγαλύτερη από τον νέο φόρο (π.χ. λόγω μείωσης εισοδήματος), το υπερβάλλον ποσό επιστρέφεται στον φορολογούμενο ως πιστωτικό εκκαθαριστικό.
Συνήθη λάθη που πρέπει να αποφύγεις
- Να ξεχάσεις την αίτηση μείωσης: η προθεσμία του Σεπτεμβρίου είναι απόλυτη. Αν την χάσεις, δεν υπάρχει δεύτερη ευκαιρία.
- Να μη δηλώσεις δαπάνες: κάθε αδικαιολόγητη παράλειψη ανεβάζει το φορολογητέο εισόδημα και τον βασικό φόρο, άρα και την προκαταβολή.
- Να παραβλέψεις τη διακοπή εργασιών: αν έχεις σταματήσει τη δραστηριότητα, η δήλωση της διακοπής απαλλάσσει από μελλοντική προκαταβολή.
- Να πληρώνεις τη 1η δόση εκπρόθεσμα: η εκπρόθεσμη πληρωμή επιβαρύνεται με προσαυξήσεις και τόκους υπερημερίας.
- Να αγνοείς τη δυνατότητα εφάπαξ: η έκπτωση 2%-4% στην εφάπαξ πληρωμή μπορεί να σημαίνει εξοικονόμηση εκατοντάδων ευρώ.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Πρέπει να πληρώσω προκαταβολή αν είμαι μόνο μισθωτός;
Όχι. Η προκαταβολή φόρου δεν ισχύει για εισοδήματα από μισθωτή εργασία, συντάξεις ή ενοίκια. Αφορά αποκλειστικά επιχειρηματική δραστηριότητα.
Πρέπει να πληρώσω προκαταβολή αν δήλωσα ζημιά;
Όχι. Αν το φορολογικό έτος είναι ζημιογόνο, δεν βεβαιώνεται προκαταβολή για το επόμενο έτος.
Αν κάνω έναρξη στα μισά του έτους, υπολογίζεται προκαταβολή;
Ναι, αλλά με μειωμένο ποσοστό 50% για το 1ο έτος (27,5% για φυσικά πρόσωπα, 40% για νομικά).
Τι γίνεται αν δεν έχω τα χρήματα να πληρώσω την προκαταβολή;
Μπορείς να υπαχθείς στη ρύθμιση 8 δόσεων ή σε πάγια ρύθμιση τμηματικής πληρωμής. Αν δεν πληρώσεις καθόλου, βεβαιώνεται ως ληξιπρόθεσμη οφειλή και επιβαρύνεται με τόκους, προσαυξήσεις και ενδεχομένως κατασχέσεις.
Πώς κάνω αίτηση μείωσης της προκαταβολής;
Υποβάλλεται έντυπη ή ηλεκτρονική αίτηση στη ΔΟΥ σου μέχρι 30 Σεπτεμβρίου, με στοιχεία που αποδεικνύουν τη μείωση εισοδήματος άνω του 25% (π.χ. λογιστικά βιβλία, δηλώσεις ΦΠΑ, τιμολόγια).
Πότε εισπράττω επιστροφή από προκαταβολή;
Όταν ο φόρος του επόμενου έτους είναι μικρότερος από την προκαταβολή που είχες πληρώσει. Η επιστροφή κατατίθεται στον IBAN που έχεις δηλώσει στο Μητρώο της ΑΑΔΕ.
Η προκαταβολή υπολογίζεται μόνο στα κέρδη από επιχείρηση;
Ναι. Ακόμη κι αν έχεις και εισόδημα από μισθωτή εργασία ή ακίνητα, η προκαταβολή υπολογίζεται αποκλειστικά πάνω στον φόρο που αντιστοιχεί στην επιχειρηματική δραστηριότητα.
Αλλάζει κάτι με το τεκμαρτό εισόδημα επαγγελματιών;
Ναι. Στην περίπτωση τεκμαρτής φορολόγησης επαγγελματιών (άρθρα 28Α-28Δ Κ.Φ.Ε.), η προκαταβολή που αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ τεκμαρτού και δηλωθέντος εισοδήματος μπορεί να μειώνεται κατά 50% σε ειδικές περιπτώσεις, σύμφωνα με μεταβατικές διατάξεις.
Συμπέρασμα
Η προκαταβολή φόρου μπορεί να μοιάζει άδικη, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένας μηχανισμός «εξομάλυνσης» εσόδων για το κράτος. Αν το εισόδημά σου παραμένει σταθερό, λειτουργεί ως αυτόματο «ροντέλο»: αυτό που πληρώνεις τώρα συμψηφίζεται τον επόμενο χρόνο.
Οι βασικοί τρόποι για να την ελαχιστοποιήσεις είναι:
- Σωστή τήρηση βιβλίων και δήλωση όλων των νόμιμων δαπανών
- Αίτηση μείωσης όταν υπάρχει πτώση εισοδήματος άνω του 25%
- Αξιοποίηση των ειδικών καθεστώτων (νέοι επαγγελματίες, πολύτεκνοι, ΑμεΑ, μικρές περιοχές)
- Σωστός φορολογικός σχεδιασμός με λογιστή