Ένα από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι φορολογούμενοι κάθε χρόνο είναι η φορολόγηση μέσω τεκμηρίων. Πολλοί βλέπουν το εκκαθαριστικό τους και απορούν γιατί φορολογήθηκαν για μεγαλύτερο εισόδημα από αυτό που πραγματικά δήλωσαν. Η απάντηση βρίσκεται στα τεκμήρια διαβίωσης.
Τα τεκμήρια είναι ένας μηχανισμός ελέγχου που χρησιμοποιεί η ΑΑΔΕ ώστε να προσδιορίζει αν το εισόδημα που δηλώνεις συμβαδίζει με τον τρόπο ζωής και τα περιουσιακά στοιχεία που διαθέτεις. Με απλά λόγια, η εφορία εξετάζει αν τα έσοδά σου δικαιολογούν τα έξοδα, την κατοικία, το αυτοκίνητο ή άλλες δαπάνες που εμφανίζονται στο όνομά σου.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν δήλωσες χαμηλό εισόδημα ή μηδενικά κέρδη, μπορεί τελικά να φορολογηθείς για πολύ μεγαλύτερο ποσό, επειδή τα τεκμήρια δείχνουν διαφορετική οικονομική εικόνα.
Τι είναι τα τεκμήρια διαβίωσης;
Τα τεκμήρια διαβίωσης αποτελούν αντικειμενικές δαπάνες που καθορίζει η φορολογική νομοθεσία. Η εφορία θεωρεί ότι για να διατηρείς συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία ή να πραγματοποιείς ορισμένες δαπάνες, πρέπει να έχεις και το αντίστοιχο εισόδημα.
Για παράδειγμα, αν έχεις κατοικία, αυτοκίνητο ή πραγματοποιήσεις αγορά περιουσιακού στοιχείου, η ΑΑΔΕ υπολογίζει ένα ελάχιστο ποσό εισοδήματος που θεωρεί απαραίτητο για να καλύπτεις αυτά τα έξοδα.
Αν το πραγματικό εισόδημα που δήλωσες είναι χαμηλότερο από αυτό που προκύπτει μέσω των τεκμηρίων, τότε φορολογείσαι με βάση το υψηλότερο ποσό.
Ποια στοιχεία δημιουργούν τεκμήρια;
Τα πιο συνηθισμένα τεκμήρια αφορούν την κατοικία σου. Η κύρια κατοικία, αλλά και τυχόν δευτερεύουσα ή εξοχική κατοικία, υπολογίζονται με βάση τα τετραγωνικά μέτρα, την περιοχή και άλλα χαρακτηριστικά του ακινήτου.
Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης τα αυτοκίνητα. Ακόμη και ένα παλαιότερο όχημα δημιουργεί τεκμήριο, ενώ όσο μεγαλύτερος είναι ο κυβισμός τόσο αυξάνεται και το ποσό που λαμβάνει υπόψη η εφορία.
Επιπλέον, τεκμήρια δημιουργούνται από:
- σκάφη αναψυχής,
- πισίνες,
- δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων,
- οικιακό προσωπικό,
- αγορές ακινήτων,
- αγορά αυτοκινήτων,
- τραπεζικές καταθέσεις που δεν δικαιολογούνται,
- δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.
Ακόμη και αν κάποια από αυτά αποκτήθηκαν παλαιότερα, συνεχίζουν να επηρεάζουν τη φορολογική εικόνα σου.
Το ελάχιστο τεκμήριο διαβίωσης
Πέρα από τα επιμέρους τεκμήρια, υπάρχει και το ελάχιστο τεκμήριο διαβίωσης. Αυτό εφαρμόζεται σχεδόν σε όλους τους φορολογούμενους και σημαίνει ότι η εφορία θεωρεί πως υπάρχει ένα βασικό επίπεδο εξόδων διαβίωσης ανεξάρτητα από το πραγματικό εισόδημα.
Σήμερα το ελάχιστο τεκμήριο ανέρχεται:
- στα 3.000 ευρώ για άγαμο,
- στα 5.000 ευρώ για έγγαμο ζευγάρι.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν κάποιος δεν είχε κανένα πραγματικό εισόδημα μέσα στο έτος, η φορολογική διοίκηση μπορεί να θεωρήσει ότι είχε τουλάχιστον το παραπάνω ποσό για να καλύψει βασικές ανάγκες.
Πότε δημιουργείται το μεγαλύτερο πρόβλημα;
Τα τεκμήρια επηρεάζουν περισσότερο συγκεκριμένες κατηγορίες φορολογουμένων. Συχνά πρόβλημα αντιμετωπίζουν άνεργοι, νέοι επαγγελματίες, φοιτητές που έχουν περιουσιακά στοιχεία στο όνομά τους ή άτομα που εμφανίζουν χαμηλά εισοδήματα αλλά διαθέτουν κατοικία ή αυτοκίνητο.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να δήλωσε εισόδημα 5.000 ευρώ, αλλά λόγω κατοικίας και αυτοκινήτου τα τεκμήρια να ανεβάζουν το συνολικό ποσό στις 12.000 ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, η φορολόγηση γίνεται με βάση τις 12.000 ευρώ και όχι τα πραγματικά έσοδα.
Αυτό οδηγεί συχνά σε επιπλέον φόρους, εισφορά αλληλεγγύης ή απώλεια επιδομάτων και κοινωνικών παροχών.
Πώς μπορείς να καλύψεις τα τεκμήρια;
Η φορολογική νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα κάλυψης τεκμηρίων σε αρκετές περιπτώσεις. Η πιο συνηθισμένη μέθοδος είναι η ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών. Δηλαδή μπορείς να χρησιμοποιήσεις εισοδήματα που είχαν δηλωθεί παλαιότερα και δεν καταναλώθηκαν.
Επίσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν:
- έσοδα από πώληση ακινήτου ή αυτοκινήτου,
- τραπεζικά δάνεια,
- δωρεές ή γονικές παροχές χρημάτων,
- αποζημιώσεις,
- κέρδη από νόμιμες πηγές που απαλλάσσονται από φόρο,
- χρηματικά ποσά που αποδεικνύονται μέσω τραπεζικών κινήσεων.
Η σωστή προετοιμασία και συλλογή δικαιολογητικών είναι πολύ σημαντική, γιατί χωρίς τα απαραίτητα στοιχεία η εφορία μπορεί να μην αποδεχθεί την κάλυψη.
Τι πρέπει να προσέξεις πριν υποβάλεις τη δήλωση;
Πριν την υποβολή της φορολογικής δήλωσης είναι σημαντικό να γίνει έλεγχος όλων των τεκμηρίων που εμφανίζονται. Πολλές φορές υπάρχουν λάθη σε στοιχεία οχημάτων, κατοικιών ή άλλων περιουσιακών στοιχείων που αυξάνουν άδικα το τεκμαρτό εισόδημα.
Επίσης, καλό είναι να εξετάζεται αν υπάρχουν διαθέσιμα ποσά από προηγούμενα έτη που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κάλυψη τεκμηρίων. Μια σωστή φορολογική προετοιμασία μπορεί να μειώσει σημαντικά τον τελικό φόρο.
Γιατί είναι σημαντική η βοήθεια λογιστή;
Τα τεκμήρια είναι ένα από τα πιο σύνθετα σημεία της φορολογικής δήλωσης και συχνά δημιουργούν φορολογικές επιβαρύνσεις χωρίς ο φορολογούμενος να το καταλαβαίνει.
Ένας λογιστής μπορεί να εξετάσει αναλυτικά την περίπτωσή σου, να υπολογίσει τα τεκμήρια, να βρει τρόπους κάλυψης και να σε βοηθήσει να αποφύγεις περιττούς φόρους ή λάθη που μπορεί να κοστίσουν ακριβά.
Η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη φορολογική καθοδήγηση μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά τόσο στο εκκαθαριστικό όσο και στη συνολική οικονομική σου εικόνα.