Αν δεν είχες κανένα πραγματικό εισόδημα μέσα στη χρονιά, είναι λογικό να θεωρείς ότι δεν έχεις και φορολογική επιβάρυνση. Στην πράξη όμως τα πράγματα δεν είναι πάντα τόσο απλά. Στη φορολογική δήλωση, το μηδενικό εισόδημα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν θα προκύψει φόρος, γιατί η ΑΑΔΕ εξετάζει όχι μόνο το πραγματικό εισόδημα, αλλά και το τεκμαρτό. Ως τεκμαρτό εισόδημα νοείται το εισόδημα που προκύπτει με βάση τα τεκμήρια, δηλαδή τις αντικειμενικές δαπάνες διαβίωσης ή απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.
Τι σημαίνει μηδενικό εισόδημα
Μηδενικό εισόδημα σημαίνει ότι δεν απέκτησες εισόδημα από μισθούς, σύνταξη, ενοίκια, επιχειρηματική δραστηριότητα ή άλλη φορολογητέα πηγή μέσα στο σχετικό φορολογικό έτος. Αυτό όμως δεν αρκεί από μόνο του για να κλείσει το θέμα της φορολογίας σου. Στη δήλωση λαμβάνονται υπόψη και άλλα στοιχεία, όπως η κατοικία σου, το αυτοκίνητό σου, η φιλοξενία, τα ποσά που πλήρωσες για ενοίκιο ή ακόμη και ποσά που δεν φορολογούνται αλλά πρέπει να δηλωθούν πληροφοριακά.
Πρέπει να κάνεις φορολογική δήλωση;
Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι υποχρέωση για υποβολή δήλωσης έχει κάθε φυσικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, έχει συμπληρώσει το 18ο έτος και αποκτά πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα. Επίσης, στη δήλωση πρέπει να αναγράφονται όλα τα εισοδήματα, ακόμη και όσα απαλλάσσονται από τον φόρο ή φορολογούνται με ειδικό τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν δεν είχες φορολογητέο εισόδημα, μπορεί να χρειάζεται να υποβάλεις δήλωση επειδή προκύπτει τεκμαρτό εισόδημα ή επειδή πρέπει να δηλωθούν άλλα ποσά.
Γιατί μπορεί να φορολογηθείς ενώ δεν είχες έσοδα
Ο βασικός λόγος είναι τα τεκμήρια. Τα τεκμήρια είναι ένας μηχανισμός με τον οποίο η φορολογική διοίκηση εκτιμά ότι για να διατηρείς ορισμένα περιουσιακά στοιχεία ή να καλύπτεις συγκεκριμένες δαπάνες, πρέπει να διαθέτεις ένα ελάχιστο εισόδημα. Έτσι, αν έχεις σπίτι, αυτοκίνητο ή άλλες δαπάνες διαβίωσης, μπορεί να προκύψει τεκμαρτό εισόδημα, ακόμη κι αν το πραγματικό σου εισόδημα είναι μηδενικό.
Με απλά λόγια, μπορεί να δηλώσεις «μηδέν» ως πραγματικό εισόδημα, αλλά η εκκαθάριση να μη σε αντιμετωπίσει ως φορολογούμενο με μηδενική φοροδοτική εικόνα.
Πώς μπορείς να καλύψεις τα τεκμήρια
Αν προκύπτει τεκμαρτό εισόδημα, μπορείς σε ορισμένες περιπτώσεις να το καλύψεις με ποσά που δεν θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα, αλλά δηλώνονται στον πίνακα 6 της δήλωσης. Η ΑΑΔΕ αναφέρει ενδεικτικά ποσά όπως δάνεια, δωρεές, πώληση περιουσιακών στοιχείων, εφάπαξ, επίδομα ανεργίας, επίδομα παιδιού και άλλα αντίστοιχα ποσά.
Μπορείς επίσης να επικαλεστείς ανάλωση κεφαλαίου. Η ανάλωση κεφαλαίου είναι η χρήση αποταμιεύσεων προηγούμενων ετών, για τις οποίες μπορείς να αποδείξεις ότι είχαν φορολογηθεί ή νόμιμα απαλλαγεί από φόρο. Η ΑΑΔΕ προβλέπει ρητά σχετικούς κωδικούς για την «ανάλωση κεφαλαίου που ήδη φορολογήθηκε ή απαλλασσόταν από τον φόρο».
Τι ισχύει αν είσαι φιλοξενούμενος
Αν δεν έχεις εισόδημα και μένεις ως φιλοξενούμενος, αυτό πρέπει να αποτυπώνεται σωστά στη δήλωσή σου. Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι η φιλοξενία δηλώνεται τόσο από αυτόν που τη παρέχει όσο και από αυτόν που φιλοξενείται. Αυτό είναι σημαντικό, γιατί επηρεάζει το πώς θα διαβαστεί η φορολογική σου εικόνα και μπορεί να σε προστατεύσει από λάθος συμπεράσματα για κατοικία ή τεκμήρια.
Τι ισχύει αν έχεις ατομική επιχείρηση
Αν έχεις ατομική επιχείρηση, το θέμα γίνεται πιο σύνθετο. Από τα εισοδήματα των φορολογικών ετών 2023 και μετά, ισχύει καθεστώς ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος για τους ασκούντες ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Αυτό σημαίνει ότι για έναν επαγγελματία το μηδενικό πραγματικό εισόδημα δεν οδηγεί απαραίτητα σε μηδενική φορολογική βάση.
Άρα, αν το άρθρο σε αφορά ως ελεύθερο επαγγελματία, χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη προσοχή από ό,τι σε μια απλή περίπτωση ιδιώτη χωρίς έσοδα.
Τι γίνεται με τις ηλεκτρονικές αποδείξεις
Στην περίπτωση που έχεις μηδενικό πραγματικό εισόδημα, το ζήτημα των απαιτούμενων ηλεκτρονικών αποδείξεων συνδέεται με το εισόδημα πάνω στο οποίο εφαρμόζεται ο σχετικός κανόνας. Στην πράξη, όμως, όταν υπάρχουν ειδικές συνθήκες ή τεκμαρτές διαφορές, χρειάζεται προσεκτικός έλεγχος της εκκαθάρισης και των προσυμπληρωμένων στοιχείων. Για αυτό το σημείο είναι ασφαλέστερο να ελέγχεις κάθε χρονιά τι έχει προσυμπληρωθεί στο Ε1 και αν τυχόν ενεργοποιείται πρόσθετη επιβάρυνση από άλλη αιτία. Οι οδηγίες Ε1 του 2026 ενσωματώνουν τις ισχύουσες ρυθμίσεις για το φορολογικό έτος 2025.
Το βασικό που πρέπει να θυμάσαι
Αν έχεις μηδενικό εισόδημα, δεν σημαίνει πάντα ότι δεν έχεις καμία φορολογική υποχρέωση. Μπορεί να χρειάζεται να υποβάλεις δήλωση, μπορεί να σε επηρεάζουν τα τεκμήρια και μπορεί να χρειαστεί να δηλώσεις ποσά όπως επιδόματα, δωρεές, δάνεια ή ανάλωση κεφαλαίου για να καλύψεις τη διαφορά. Αν έχεις και ατομική επιχείρηση, χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή, γιατί το μηδενικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει απαραίτητα μηδενική φορολόγηση.